Симбол борбе и ослобођења

У центру Прешева недавно је одржана свечаност поводом 81. годишњице ослобођења Прешева у Другом светском рату. Овај догађај оживео је сећање на све оне који су се борили за ослобођење. У борби које су се водиле широм југа Србије, припадници народноослободилачких јединица, партизани из Врања, Бујановца, Прешева, Лесковца, па и других крајева наше земље извојевали победу над окупатором.

  • Скуп је био прилика да се подсетимо народноослободилачке борбе али и оних који су носиоци партизанске споменице из прешевског краја а то су: Абдула Крашница, Селим Селими, Душан Илић, Урош Аритоновић, Александар Накић и Назим Имери.

На крају свечаног скупа представници СУБНОР-а одали су почат Душану Илићу Тојаги и Абдулу Крашњици, полажући цвеће крај њихових спомен бисти, које су постављене испред зграде Скупштине општине Прешево.

Ко је био Абдулах Крашница?

У току Другог светског рата био је секретар Среског комитета КПЈ за прешевски срез. Према историјским подацима Бугарске снаге територију ове општине напустиле су 7. септембра 1944, а након тога Прешево се нашло под балистичком окупацијом. Абдулах је са функционерима КПЈ био активно укључен у операције око ослобођења Прешева.Партизани су 15.новембра 1944. године успели да натерају балистичке јединице на повлачење . Сутрадан Абдулах Крашница је одржао свој први говор као функционер Среског комитета на народном митингу.

„Абдулах Крашница је био секретар Среског комитета Комунистичке партије Југославије за Прешевски срез током Другог светског рата. У периоду завршних операција за ослобођенје био је активно укључен у планирање и припреме за ослобођење Прешева од окупационих снага. Посебно је био активан у борбама између партизана и балиста.

Након ослобођења Прешева од окупатора Крашница је истог дана одржао свој први јавни говор као представник КПЈ на народном митингу на месту где је данас његова биста у Прешеву (на улазу у зграду општине). Његово учешће у ослобађању Прешева и говор на митингу након ослобођења говори о томе да је имао важну улогу у ширењу идеја народне власти („нове државе“) после рата.

Ослобађање Прешева било је од посебног значаја јер је као део Прешевског среза било једно од последњих места које је ослобођено на Југу Србије. Прешево је ослобођено 25 дана након ослобођења Београда.

Абдулах Крашница је преминуо 13. марта 1945. од тифуса, у 27 години старости. Његов лик је остао симбол борбе и ослобођења Прешева од фашизма.

Дом културе у Прешеву носи његово име: „Дом културе Абдулах Крашница“ као и основна школа у Миратовцу“  истиче председник СУБНОР-а града Врања бригадни генерал у пензији Зоран Лубура.

14. новембра у Прешеву минутом ћутања и полагањем венаца крај споменика ослободиоцима Прешева у Другом светском рату, одата пошта свима који су се борили за ослобођење. Венце су положиле делегеције: Републичког, окружног и врањског одбора СУБНОР-а коју је предводио Мирољуб Стојчић председник Скупштине СУБНОР-а, Министарства одбране и Војске Србије, МУП-а и Полицијске управе у Прешеву, Безбедносно – информативне агенције, председница Прекршајног суда у Прешеву Александра Кузмановић, делегација ОШ „Вук Караџић“ у Прешеву и делегација домаћин општински одбор СУБНОР-а у Прешеву.

Споменичка целина на централном градском тргу у Прешеву (спомен-гробница, две спомен-бисте(Абдула Крашници и Душан Илић Тојага) и споменик са декоративним рељефом који садржи композицију аутора Илије Аџијевског из Скопља са представом „развоја револуције у овом крају“) рехабилитовани су 2016.године пројектом који је израдио нишки Завод, а радове је тада финансирало Министарство за рад, запошљавање, борачка и социјална питања. Споменичка целина на централном градском тргу у Прешеву подигнута је 1962. године од стране грађана општине Прешево и посвећена је НОБ-у.

Милена Божић

Një ceremoni u mbajt së fundmi në qendër të Preshevës për të shënuar 81-vjetorin e çlirimit të Preshevës në Luftën e Dytë Botërore. Kjo ngjarje ringjalli kujtimin e të gjithë atyre që luftuan për çlirim. Në betejat që u zhvilluan në të gjithë Serbinë jugore, anëtarët e njësive çlirimtare kombëtare, partizanë nga Vranja, Bujanoci, Presheva, Leskovci dhe pjesë të tjera të vendit tonë fituan fitoren ndaj pushtuesit.

Mbledhja ishte një mundësi për të kujtuar luftën çlirimtare kombëtare, por edhe ata që janë bartës të monumentit partizan nga rajoni i Preshevës, përkatësisht: Abdula Krashnica, Selim Selimi, Dušan Ilić, Uroš Aritonović, Aleksandar Nakić dhe Nazim Imeri.

Në fund të takimit ceremonial, përfaqësuesit e SUBNOR-it i bënë homazhe Dušan Ilić Tojagës dhe Abdul Krashnjicës, duke vendosur lule në bustet e tyre përkujtimore, të cilat u vendosën para ndërtesës së Kuvendit Komunal të Preshevës.

Kush ishte Abdulah Krashnica?
Gjatë Luftës së Dytë Botërore, ai ishte sekretar i Komitetit të Qarkut të Partisë Komuniste të Jugosllavisë për Qarkun e Preshevës. Sipas të dhënave historike, forcat bullgare u larguan nga territori i kësaj komune më 7 shtator 1944, dhe pas kësaj Presheva u vu nën pushtimin balistik. Abdulah, së bashku me zyrtarët e Partisë Komuniste të Jugosllavisë, u përfshi aktivisht në operacionet për çlirimin e Preshevës. Më 15 nëntor 1944, partizanët arritën t’i detyronin njësitë balistike të tërhiqeshin. Të nesërmen, Abdulah Krashnica mbajti fjalimin e tij të parë si zyrtar i Komitetit të Qarkut në një tubim publik. „Abdullah Krashnica ishte sekretar i Komitetit të Qarkut të Partisë Komuniste të Jugosllavisë për Rrethin e Preshevës gjatë Luftës së Dytë Botërore. Gjatë operacioneve të fundit çlirimtare, ai ishte aktivisht i përfshirë në planifikimin dhe përgatitjet për çlirimin e Preshevës nga forcat pushtuese. Ai ishte veçanërisht aktiv në betejat midis partizanëve dhe balistëve.

Pas çlirimit të Preshevës nga pushtuesit, Krashnica mbajti fjalimin e tij të parë publik si përfaqësues i PKJ-së po atë ditë në një tubim publik në vendin ku ndodhet busti i tij sot në Preshevë (në hyrje të ndërtesës së komunës). Pjesëmarrja e tij në çlirimin e Preshevës dhe fjalimi në tubimin pas çlirimit tregojnë se ai luajti një rol të rëndësishëm në përhapjen e ideve të pushtetit popullor („shtet i ri“) pas luftës.

Çlirimi i Preshevës ishte me rëndësi të veçantë sepse, si pjesë e Rrethit të Preshevës, ishte një nga vendet e fundit që u çliruan në Serbinë jugore. Presheva u çlirua 25 ditë pas çlirimit të Beogradit.
Abdullah Krashnica vdiq në mars 13 nëntor 1945, nga tifoja, në moshën 27 vjeç. Imazhi i tij mbeti simbol i luftës dhe çlirimit të Preshevës nga fashizmi.

Qendra Kulturore në Preshevë mban emrin e tij: „Qendra Kulturore e Abdulah Krashnicës“, ashtu si edhe shkolla fillore në Miratovc“, thekson kryetari i SUBNOR-it të qytetit të Vranjës, gjenerali i brigadës në pension Zoran Lubura.

Më 14 nëntor, në Preshevë, një minutë heshtje dhe vendosja e kurorave në monumentin e çlirimtarëve të Preshevës në Luftën e Dytë Botërore u bënë homazh të gjithë atyre që luftuan për çlirim. Kurora u vendosën nga delegacionet: Komitetet Republikane, të Qarkut dhe të Vranjës të SUBNOR-it, të udhëhequra nga Miroljub Stojçiq, Kryetar i Asamblesë së SUBNOR-it, Ministria e Mbrojtjes dhe Forcat e Armatosura Serbe, Ministria e Brendshme dhe Administrata e Policisë në Preshevë, Agjencia e Sigurisë dhe Informacionit, Kryetarja e Gjykatës së Kundërvajtjeve në Preshevë, Aleksandra Kuzmanoviç, delegacioni i Shkollës Fillore „Vuk Karaxhiq“ në Preshevë dhe delegacioni pritës, Komiteti Komunal SUBNOR në Preshevë.
Kompleksi memorial në sheshin qendror të qytetit në Preshevë (një varr përkujtimor, dy buste përkujtimore (Abdula Krashniqi dhe Dushan Iliç Tojaga) dhe një monument me një reliev dekorativ që përmban një kompozim nga autori Ilija Adzhijevski nga Shkupi me përfaqësimin e „zhvillimit të revolucionit në këtë rajon“) u rehabilituan në vitin 2016 me një projekt të zhvilluar nga Instituti i Nishit, dhe punimet u financuan më pas nga Ministria e Punës, Punësimit, Veteranëve dhe Çështjeve Sociale. Kompleksi memorial në sheshin qendror të qytetit në Preshevë është ngritur në vitin 1962 nga qytetarët e komunës së Preshevës dhe i është kushtuar Frontit Çlirimtar Kombëtar.

Слични чланци